طیف سنجی 

همه ما با طیف نور مرئی که در رنگین‌کمان مشاهده می‌کنیم، آشنا هستیم. نور مرئی نیز بخشی از طیف الکترومغناطیس است. در واقع در ناحیه طول موج‌های بلند‌تر؛ امواج فروسرخ، مایکروویو، رادیویی و در ناحیه طول موج‌های کوتاهتر نیز امواج فرابنفش، پرتو ایکس و اشعه گاما وجود دارند اما به دلیل اینکه چشم ما در تشخیص سایر طول موج‌های طیف الکترومغناطیسی ناتوان است، ما نمی‌توانیم این امواج را مشاهده کنیم. یکی از تکنیک‌های مهم برای تفکیک و بررسی طول موج‌های نواحی مختلف طیفی، طیف سنجی یا بیناب‌نمایی (اسپکتروسکوپی) می‌باشد. در واقع رنگی که از اشیا اطراف یا منابع نورانی مختلف می‌بینیم، از رنگ‌ها و طول موج‌های مختلفی تشکیل شده است که ما نمی‌توانیم آن‌ها را با چشم تفکیک کنیم اما طیف‌نما یا طیف‌سنج می‌تواند این طول موج‌ها را از هم جدا کرده و گستره هر کدام را مشخص کند. مثلا لامپ مهتابی دارای خط‌های طیفی مشخصی است که برآیند تمام آن خط‌ها و گستره  طول موجی موجود در آن، منجر به تولید نور سفید می‌شود. لامپ‌های فیلامنتی هم دارای گستره‌ای با توزیع طول‌موجی پیوسته‌ای است که مجموع آن‌ها رنگ زرد  را ایجاد می‌کند. لامپ‌های کم مصرف هم مانند لامپ‌های مهتابی، خطوط طیفی گسسته و یک پهنای طیفی پیوسته دارند که مجموعه آن‌ها، رنگ لامپ را ایجاد می‌کند. به همین ترتیب، لامپ‌های گازی که با تخلیه الکتریکی نور ایجاد می‌کنند نیز از خط‌های طیفی مختلفی ایجاد شده‌اند. برای جدا کردن خطوط طیفی، به دو عنصر اساسی نیاز داریم و سایر اجزای طیف سنج‌ها فقط برای افزایش دقت یا ثبت اطلاعات تعبیه شده‌اند. این دو عنصر اصلی یک شیار ورودی و یک عامل پاشنده است. شیار ورودی شیار باریکی است که پهنای فضایی نور را محدود می‌کند و عامل پاشنده نیز غالبا منشور یا توری پراش است.  منشور و توری پراش هر دوقابلیت جدا کردن طیف را دارند. اگر به منشور، نور گسترده‌ای مثل لامپ با نور خورشید را بتابانیم، اجزای طیف تفکیک می‌شوند. وقتی که نور را از طریق شیار ورودی به منشور می‌تابانیم، در واقع هر پرتوی که به منشور می‌خورد به اجزای آن تقسیم می‌‌شود. درصورتیکه شیار ورودی وجود نداشت، به جای اینکه پرتوها از هم تفکیک شوند، هر کدام از خطوط طیفی، پهنایی به اندازه پهنای لامپ خواهند داشت. معمولا اجزای دیگری نیز به این دستگاه اضافه می‌شود که شامل  یک سیستم اپتیکی برای بهبود کیفیت طیف ایجاد شده و نیز ابزاری برای ثبت طیف می‌باشد. اساس طیف‌سنج متشکل از این دو عامل اصلی است که با آن‌ها تنها می‌توان طیف را مشاهده کرد ولی برای ثبت طیف به یک سیستم اپتیکی برای تصویر کردن روی آشکارساز نیاز داریم. در چنین سیستم‌هایی شیار ورودی با سیستم اپتیکی روی آشکارساز تصویر می‌شود . بدین منظور در دستگاه‌های تجاری غالبا از توری بازتابی استفاده می‌شود که با دقت زیادی ساخته شده است. تعداد خطوط و پارامترهای توری تعیین‌کننده  ناحیه  طیفی و دقت طیف سنجی است . 

ارتباط با بخش

از متخصص نور بپرس

در این بخش می توانید سؤالات خود را در رابطه با نور و لیزر بپرسید تا متخصصین به آن‌ها پاسخ دهند

لینک ارتباط مستقیم با